İsviçre’de gerçekleştirilen ABD-İran görüşmelerinin ardından iki ülke arasında dikkat çeken gelişmeler yaşanırken, taraflar bazı alanlarda ilerleme kaydetse de önemli anlaşmazlıkların devam ettiği görülüyor.
ABD’den İran’a Yaptırım Esnekliği
Görüşmeler sonrası Washington yönetimi, İran’ın petrol ihracatına yönelik bazı yaptırımlarda 60 günlük geçici bir esneklik sağladı. İran tarafı ayrıca uzun süredir dondurulmuş durumda bulunan yaklaşık 12 milyar dolarlık fonun serbest bırakıldığını açıkladı.
Bu gelişme, iki ülke arasındaki diplomatik temasların somut sonuçlarından biri olarak değerlendirilirken, bölgesel piyasalarda da dikkatle takip ediliyor.
Lübnan’da Ateşkes Korunuyor
Ortadoğu’daki gerilimi azaltmaya yönelik adımlar kapsamında, Lübnan’da devam eden ateşkesin büyük ölçüde korunduğu belirtiliyor. ABD ve İran’ın bölgede olası askeri gerilimleri önlemek amacıyla bir “çatışma önleme mekanizması” oluşturma konusunda uzlaştığı ifade edildi.
Uzmanlar, bu adımın bölgesel istikrar açısından önemli bir gelişme olabileceğini değerlendiriyor.
Hürmüz Boğazı’nda Trafik Yeniden Arttı
ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nda deniz taşımacılığına yönelik herhangi bir ablukanın söz konusu olmayacağını açıkladı. Denizcilik sektöründen gelen veriler ise dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin yeniden hızla arttığını gösteriyor.
Küresel petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği boğazdaki normalleşme, enerji piyasaları tarafından olumlu karşılandı.
Taraflar Arasında Görüş Ayrılıkları Devam Ediyor
Olumlu gelişmelere rağmen, serbest bırakılan İran fonlarının nasıl kullanılacağı konusunda Washington ve Tahran arasında ciddi görüş ayrılıkları bulunuyor.
ABD yönetimi, söz konusu kaynakların ağırlıklı olarak Amerikan tarım ürünlerinin satın alınmasında kullanılacağını savunurken, İran yönetimi fonların kullanımında herhangi bir kısıtlamayı kabul etmediğini ve kaynakların tamamen İran’ın tasarrufunda olacağını belirtiyor.
Nükleer Denetimler Tartışma Konusu
ABD Başkanı Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance, İran’ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) müfettişlerinin ülkeye yeniden girişine onay verdiğini öne sürdü.
Ancak İranlı yetkililer, müfettişlerin dönüşüne ilişkin kesin bir takvim üzerinde henüz anlaşmaya varılmadığını açıklayarak Washington’un açıklamalarına temkinli yaklaştı.
Hürmüz Boğazı İçin Farklı Mesajlar
ABD yönetimi, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerden herhangi bir geçiş ücreti talep etmesine izin verilmeyeceğini vurgularken, Tahran ise savaş öncesindeki düzenin tamamen geri dönmeyeceğini savunuyor.
Tarafların özellikle enerji güvenliği, deniz taşımacılığı ve nükleer denetimler konularında önümüzdeki dönemde yeni müzakereler gerçekleştirmesi bekleniyor.
