International Atomic Energy Agency, İran’ın nükleer faaliyetlerine ilişkin denetimlerin güçlendirilmesi gerektiğini belirterek, ülkenin nükleer programının uluslararası standartlara uygun şekilde doğrulanması için kapsamlı bir denetim mekanizmasının kurulması çağrısında bulundu.
Ajansın Genel Direktörü Rafael Grossi, ABD ile İran arasında ateşkes ve kalıcı anlaşma müzakerelerinin sürdüğü bir dönemde yaptığı açıklamada, yalnızca siyasi beyanların yeterli olmadığını, bağımsız doğrulamanın vazgeçilmez olduğunu söyledi.
“Niyetler değil, doğrulanabilir veriler önemli”
Grossi, İran yönetiminin nükleer silah geliştirme niyeti bulunmadığı yönündeki açıklamalarını not ettiklerini ancak bunun tek başına yeterli olmadığını belirtti.
“Kesin güven sağlanabilmesi için güçlü ve etkin bir doğrulama sistemine ihtiyaç var” diyen Grossi, IAEA’nın görevinin ülkelerin niyetlerini değerlendirmek değil, teknik denetimlerle gerçek durumu ortaya koymak olduğunu ifade etti.
Nükleer tesislere erişim tartışması sürüyor
İran’ın nükleer tesislerine erişim konusu, Washington ile Tahran arasında devam eden müzakerelerin en kritik başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.
Geçen yıl yaşanan askeri saldırıların ardından IAEA ile iş birliğini askıya alan İran, daha sonra müfettişlerin ülkeye dönmesine izin verdi. Ancak saldırıya uğrayan bazı nükleer tesislere erişim henüz sağlanmadı.
Ayrıca yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının mevcut durumu konusunda da belirsizlik devam ediyor.
ABD ve İran arasında açıklama farklılığı
Nükleer denetim süreci konusunda ABD ile İran’dan farklı açıklamalar geliyor.
Washington yönetimi, denetim mekanizmasının taraflar arasında varılan mutabakatın temel unsurlarından biri olduğunu savunurken, İran ise bu konudaki görüşmelerin henüz kesin bir sonuca ulaşmadığını belirtiyor.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazem Gharibabadi, saldırıya uğrayan tesislere erişim konusunun ancak kapsamlı bir nihai anlaşma çerçevesinde değerlendirileceğini söyledi.
Tahran yönetimi ayrıca Birleşmiş Milletler denetimlerinin genişletilmesini, ABD’nin yaptırımlar konusunda somut adımlar atmasına bağlıyor.
Grossi: “Söylem savaşı yaşanıyor”
IAEA Başkanı Grossi, taraflar arasında zaman zaman çelişkili açıklamalar yapıldığını belirterek bunun bir “açıklama savaşı” görüntüsü oluşturduğunu ifade etti.
Buna rağmen mevcut mutabakatta nükleer faaliyetlerin IAEA gözetiminde denetleneceğinin açık şekilde yer aldığını hatırlatan Grossi, teknik hazırlıkların sürdüğünü ve denetim ekiplerinin en kısa sürede yeniden sahada olmasını beklediklerini söyledi.
