Avrupa Komisyonu Çarşamba günü AB hükümetlerine, “temiz enerji, endüstriyel karbonsuzlaştırma ve temiz teknolojinin gelişimini ilerletmek” amacıyla büyük şirketlere elektrik fiyatlarını sübvanse etme yetkisi verdi.
Komisyondan yapılan açıklamada, temiz enerji geçişini kolaylaştırması veya teşvik etmesi halinde belirli koşullar altında doğrudan devlet sübvansiyonlarına izin verileceği belirtildi.
Rusya’nın Ukrayna’yı işgali ve bunun sonucunda Rus petrol ve doğalgaz alımlarındaki düşüş nedeniyle Avrupa’nın bazı bölgelerinde enerji fiyatları yüksek seyretti.
Yeni önlemlere göre, eyaletlerin şirketlere “yenilenebilir enerji ve düşük karbonlu yakıtların yaygınlaştırılmasını” teşvik etmek, “enerji yoğun kullanıcıların düşük maliyetli temiz elektriğe geçişini sağlamak için geçici elektrik fiyat indirimi” sağlamak veya “mevcut üretim tesislerinin karbondan arındırılması” için yardımda bulunmalarına izin verilecek.
Komisyonun temiz, adil ve rekabetçi geçişten sorumlu başkan yardımcısı Teresa Ribera, “Avrupa temiz teknolojide liderlik etmek istiyorsa, cesaret ve netlikle hareket etmeliyiz” dedi.
“Yeni çerçeve, karbonsuzlaştırma desteğini basitleştiriyor ve hızlandırıyor, ancak bunun da ötesine geçiyor: Devleti geleceğimize stratejik bir yatırımcı olarak tanıyor” dedi.
Komisyon, yardımların, enerji dönüşümü daha da ilerleyene ve şebekelerin ve yenilenebilir enerjilerin genişlemesi sayesinde elektrik fiyatları uluslararası düzeyde rekabetçi bir seviyeye dönene kadar bir köprü görevi görmesini öngörüyor.
Yeni düzenleme, toptan elektrik fiyatında yüzde 50’ye varan indirim imkânı sağlıyor ancak bu indirim, şirketin yıllık elektrik tüketiminin en fazla yarısı kadar olacak.
Ayrıca sübvansiyonlar nedeniyle fiyatın megavat saat başına 50 avronun (58 dolar) altına düşemeyeceği belirtiliyor.
Önlemin zaman sınırlaması da bulunuyor: Destekler şirket başına en fazla üç yıl süreyle verilebilecek ve en geç 2030 yılı sonunda sona erecek.
Elektrik fiyat sübvansiyonlarından, üretimde elektrik talebi yüksek olan ve sektörü uluslararası ticaretle yoğun olarak uğraşan şirketler yararlanabiliyor.
Bu ikili gereklilik, küresel rekabette yüksek enerji fiyatları nedeniyle özellikle güçlü baskı altına giren şirketlerin desteklenmesini sağlamayı amaçlıyor.
Alman endüstrileri bundan faydalanacak
Komisyonun bu hamlesi, yeni Alman koalisyon hükümetinin büyük sanayi kuruluşları için elektrik fiyatlarını düşürme sözü vermesi göz önüne alındığında Berlin’de memnuniyetle karşılanacak bir haber.
Komisyonun açıklaması, Almanya Maliye Bakanı Lars Klingbeil’in elektrik fiyatlarını düşürmeye yönelik tedbirleri de içeren 2025 bütçesine ilişkin planlarını açıklamasından bir gün sonra geldi.
Örneğin ülkenin kimya ve çelik sanayileri yüksek enerji maliyetleri nedeniyle baskı altında olan büyük ve enerji yoğun sektörlerdir.
Federal İstatistik Ofisi’ne göre, enerji yoğun sanayilerin üretimi 2022’nin başından bu yana neredeyse sürekli olarak düşüyor.
Almanya’da 2021 yılında en fazla enerji tüketen beş sanayi sektörü yaklaşık 1 milyon kişiye istihdam sağladı.
‘Yeşil’ enerjiye teşvik verilecek
AB’nin yeni düzenlemelerinin temel unsurlarından biri, devlet yardımlarının daha iklim dostu bir ekonomiye yapılan yatırımlarla bağlantılı olması zorunluluğudur.
Komisyon, şirketlerin zafer sarhoşluğuna kapılıp karşılığında hiçbir şey almadan kâr elde etmesinin önüne geçmek istiyor.
Devlet desteğinin en az yarısının, şirketlerin modernizasyonu ve karbondioksit (CO2) emisyonlarının azaltılmasına yönelik belirli projelere aktarılması gerekiyor.
Sadece yeni veya modernize edilmiş tesislere sübvansiyon sağlanabilecek, ayrıca halihazırda başka kaynaklardan yatırım alan tedbirler için de fon sağlanamayacak.
Komisyona göre uygun yatırımlar arasında yenilenebilir enerji kaynaklarının genişletilmesi, elektrik depolama sistemlerinin geliştirilmesi, talep tarafında esnekliği artıracak önlemler, verimlilik iyileştirmeleri ve “yeşil” veya düşük CO2’li hidrojen üretmek için elektrolizörlerin kullanımı yer alıyor.
Belirli koşullar altında gaz ve nükleer enerjiye de sübvansiyon verilmesi mümkün olabilir.
