Avrupa Birliği hükümetleri ve Avrupa Parlamentosu temsilcileri, Perşembe akşamı Brüksel’de savunma sanayini güçlendirmek için 2027 yılı sonuna kadar 1,5 milyar avro (1,75 milyar dolar) tutarında AB mali yardımı sağlama konusunda anlaştı.
Haftalar süren zorlu müzakerelerin ardından kararlaştırılan fon, mevcut AB Konseyi dönem başkanlığını yürüten Danimarka tarafından duyuruldu. Bu fonlar, örneğin üretim kapasitelerinin artırılması ve ortak silah tedariki için kullanılabilir.
Fonların, Avrupa Komisyonu’nun Perşembe günü önerdiği dört büyük Avrupa yeniden silahlanma girişiminin finansmanına katkıda bulunması mümkün görünüyor.
Projeler, özellikle hava savunmasının ve doğu kanadının korunmasının 2030 yılına kadar önemli ölçüde iyileştirilmesini hedefliyor. Bunlar arasında, en geç gelecek yıl sonunda, 2027 yılı sonunda ise tam olarak faaliyete geçmesi planlanan yeni bir drone savunma sistemi de yer alıyor.
Tüm projeler öncelikli olarak Rusya’ya karşı caydırıcılık ve savunmaya odaklanıyor.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Perşembe günü yeniden silahlanma projelerini açıklarken, “Son tehditler Avrupa’nın risk altında olduğunu gösterdi. Topraklarımızın her bir santimetrekaresini ve her bir vatandaşımızı korumalıyız. Avrupa da birlik, dayanışma ve kararlılıkla karşılık vermeli,” dedi.
AB ülkelerindeki şirketlerin fonlardan öncelikli olarak yararlanmasını sağlamak için, yeni programa ilişkin anlaşmalar, ABD gibi ortak ülkelerden gelen bileşenlerin, finanse edilen savunma sanayii projelerinde yalnızca çok sınırlı bir ölçüde tedarik edilebileceğini öngörüyor. Bu düzenlemenin detayları uzun süredir tartışılıyordu. Ancak, Ukrayna için savunma politikası iş birliğinin önemli ölçüde güçlendirileceği özel anlaşmalar mevcut.
Bütçe eleştirisi
Savunma sanayini güçlendirme programının taslağı, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşın teşvikiyle Avrupa Komisyonu tarafından geliştirildi. AB üye ülkelerinin liderleri, 11 Mart 2022’de Versay’da düzenlenen bir toplantıda, daha fazla ortak proje de dahil olmak üzere Avrupa’nın savunma kabiliyetlerini güçlendirme konusunda anlaştılar.
Savunma sanayiinin üretim kapasitelerinin güçlendirilmesi ve savunma ürünlerinin ortak tedarikine yönelik teşvikler sağlanacak.
Müzakerelere katılan muhafazakar Alman Avrupa Parlamentosu Milletvekili (AP) Michael Gahler, EDIP olarak bilinen programın, 2030 yılına kadar Avrupa savunma kabiliyetinin gelişimini önemli ölçüde destekleme potansiyeline sahip olduğunu söyledi.
Gahler, aynı zamanda Ukrayna’ya destek ve daha derin işbirliği için bir dizi önlemin de dahil olduğunu söyledi.
Bu, yalnızca Rusya’ya karşı ilk savunma hattını güçlendirmekle kalmıyor, aynı zamanda Ukrayna’nın etkileyici yenilikçi gücünden de faydalanıyor, dedi. Gahler, ne yazık ki bütçenin şimdilik 1,5 milyar avro ile hedeflerin çok gerisinde kaldığını eleştirdi.
