Türkiye’de çocukların dijital ortamda korunmasına yönelik önemli bir adım atıldı.
ANKARA-BHA
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda kabul edilen düzenlemeyle 15 yaş altı çocukların sosyal medya kullanımına kısıtlamalar getirildi.
Yeni düzenlemenin kısa süre içinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Platformlara yaş doğrulama zorunluluğu
Düzenleme kapsamında sosyal medya platformları, kullanıcıların yaşını doğrulayan sistemler kurmakla yükümlü olacak. 15 yaş altındaki çocukların hesap açması ve içeriklere erişimi sınırlandırılırken, 15 yaş üstü kullanıcılar için yaşa uygun ve ayrıştırılmış hizmetler sunulması gerekecek. YouTube Türkiye de yeni düzenleme sonrası 15 yaş altına ait hesapların kapatılabileceğini açıkladı.
“Amaç çocukları korumak”
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, düzenlemenin temel amacının çocukları zararlı içeriklerden korumak olduğunu belirtti.
Uzmanlar: Platformlar sorumluluk almalı
Kastamonu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yapay Zeka Çalışmaları Koordinatörü Prof. Dr. Selman Tunay Kamer, düzenlemenin “yasaktan ziyade bir koruma mekanizması” olarak görülmesi gerektiğini vurguladı.
Kamer, çocukların özellikle ergenlik döneminde nörolojik gelişimlerinin tamamlanmadığına dikkat çekerek, “Bilimsel çalışmalar, risk alma ve karar verme süreçlerinin yaklaşık 16 yaş civarında olgunlaştığını gösteriyor. Bu nedenle yaş sınırları rastgele değil, bilimsel verilere dayanıyor” ifadelerini kullandı.
Tartışma: Özgürlük mü, kontrol mü?
Siber haklar alanında çalışan akademisyen Yaman Akdeniz ise düzenlemeye temkinli yaklaştı. Akdeniz, yaş doğrulamanın e-Devlet üzerinden yapılmasının planlandığını ve bunun kullanıcı kimlikleriyle sosyal medya hesaplarının eşleştirilmesine yol açabileceğini belirtti. Bu durumun zamanla daha geniş bir denetim mekanizmasına dönüşebileceği uyarısında bulundu.
Dünya da benzer adımlar atıyor
Türkiye, çocuklara yönelik sosyal medya kısıtlaması getiren tek ülke değil. Avustralya, 2025’te 16 yaş altı kullanıcıların birçok sosyal medya platformuna erişimini yasaklayan ilk ülke oldu. Avrupa Parlamentosu da benzer şekilde 16 yaş sınırı önerisini destekledi. Malezya benzer bir düzenlemeyi gündemine alırken, Birleşik Krallık’ta ise tartışmalar sürüyor.
Uygulamada zorluklar dikkat çekiyor
Öte yandan örnek uygulamalar, yasakların sahada tam karşılık bulmakta zorlandığını gösteriyor.
Avustralya’da yapılan araştırmalar, yasağa rağmen çocukların önemli bir kısmının sosyal medya kullanmaya devam ettiğini ortaya koydu. Uzmanlara göre sorun teknik yetersizlikten çok, platformların mevcut araçları yeterince etkin kullanmamasından kaynaklanıyor. Düzenleyici kurumların raporlarında da yaş doğrulama sistemlerindeki açıklar ve denetim eksiklikleri dikkat çekiyor.
Türkiye’de hayata geçirilecek yeni sistemin nasıl işleyeceği ve ne kadar etkili olacağı ise uygulama süreciyle netleşecek.
